سرکار خانم دکتر حمیرا زمردی
مدیر محترم گروه زبان و ادبیات فارسی
این نامه بیش از آن که شکوائیه ای باشد، بیان گر راهی روشن است به سوی آینده ای امیدوارکننده برای رشته ی زبان و ادبیات فارسی. و بیش از هر چیز نمایان گر عزم جزم دانشجویان نگران و نواندیش این رشته است برای پی گرفتن راهی که به اعتلای رشته ی ادبیات فارسی بیانجامد و آن را از این رکودی که اکنون دچارش شده است، برهاند.
سبب نوشتن این نامه زمزمه های آغازینی است که درباره ی بحث گرایشی شدن رشته ی ادبیات در مقطع کارشناسی ارشد درگرفته است و امید است که در جهت تسریع در محقق شدن این برنامه مؤثر افتد.
پیش از هر چیز شما را به شنیدن درددل هایی بس تکراری درباره ی این رشته و خصوصاً فضای دانشکده ی ادبیات دعوت می کنیم:
بدون شک هیچ کس در این روزگار نمی تواند رخوت و رکود سنگینی را که دانشجویان رشته ی ادبیات را فراگرفته، منکر شود. به قطعیت می توان گفت که اکثر قریب به اتفاق دانشجویان در دوره ی دبیرستان و هنگام انتخاب رشته ی مقطع کارشناسی تحصیلات خود تصویر درستی از رشته ی ادبیات ندارند و پس از ورود به دانشگاه و روبروشدن با چهره ی عبوس و خشک ادبیات در نوع دانشگاهی آن چیزی نمی گذرد که سرخورده می شوند و بسیاری از آرزوهای دور و دراز خود را از دست رفتـه می بیننـد. البته ما نمیخواهیـم رشـته ی ادبیـات را محل پوشش هر نوع گرایش ساده انگارانه ای معرفی کنیم، اما می خواهیم بگوییم که با هیچ قلمی نمی توان روی صفت خشکی و عبوسی آن خط کشید.
مطرح کردن بحث فنی با جناب عالی در این باره زیره به کرمان بردن است. در این جا فقط سخن از مدلول هاست و نتایج زیان بار ادامه ی این جریان.
اکنون نه تنها ساختار کهنه و پرنقص رشته ی ادبیات پاسخ گوی نیازهای گسترده و متنوع دانشجویان نیست، بلکه ما را نسبت به علوم گوناگون ادبیات در سرتاسر دنیا به شدت عقب نگه داشته است. دانشجویان نواندیش این رشته وقتی از طرفی به خلأهای سنگین آن نسبت به داشته های معاصر ادبیات فارسی می نگرند و از طرفی دیگر با خلأهای سنگینتر آن در مقایسه با ادبیات به مفهوم جهانی آن روبرو می شوند، هیچ چیز جز سردرگمی و آینده ای مبهم در مشت خویش نمی بینند. آنها حتی به چندین سال آینده نیز نمی توانند امیدوار باشند. اکنون عده ی کثیری از نخبه گان رشته ی ادبیات در پی تغییر رشته ی دانشگاهی خود برای مقطع کارشناسی ارشد و یا حتی الامکان تغییر دانشگاه خود هستند. چرا که می دانند در هیچ رشته ی دانشگاهی دیگری با دایره ای اینچنین گسترده از مفاهیمی متفاوت و کم ربط روبرو نیستند؛ چرا که باور دارند امروز مصلحت رشتهی ادبیات در ریز شدن به گرایش های تخصصی تر و در عوض نزدیک شدن به دیگر علوم انسانی است.
در ضمن هرگز نمی توان تصمیم عده ای از نخبه گان به ترک دانشگاه را جدا از تصمیم دیگر نخبه گان و مبری از ضعف های رشته ی ادبیات دانست. اینان از مفهوم سنگینی که دانشگاه تهران بر گرده ی خود می کشد و طی سال های تحصیلشان به کلی ویران می شود و چون آرمانی مسخ شده در جلو چشمانشان قرار می گیرد، فرار میکنند. مفهومی که دانشگاه تهران خواه ناخواه به رشته های دانشگاهی خود نیز تسری می دهد و همان طور که کمبودهای احتمالی این رشتهها در ویرانی این مفهوم نقشی تعیین کننده دارد، خود مفهوم ویران شده ی دانشگاه نیز در شکاف غم انگیز بین دانشجویان و رشته ی دانشگاهی شان مؤثر است.
اکنون زمان برای دانشجویان رشته ی ادبیات در سراشیبی تندی؛ تندتر از هر موقعیت دیگری قرار گرفته و لزوم مقاومت در برابر سقوط در این پرتگاه تاریخی بیش از همیشه به چشم می آید. دانشجویانی که علاقه و گرایش واقعی خود را در رشته ی ادبیات فارسی یافته اند، نمی توانند بیش از این منتظر بمانند و زمان و انرژی برگشت ناپذیر خود را به تماشا بنشینند که صرف دروسی می شود که کمترین تعلق خاطری به آنها ندارند. اجراشدن طرح گرایش های رشته ی زبان و ادبیات فارسی می تواند مایه ی نجات و نقطه ی رهایی آن ها از این گرداب سرگردانی و بیهودگی باشد. ضمن اینکه برکات آن برای آینده ی ادبیات فارسی و حتی جامعه ی برومند ایران بر هیچ کس پوشیده نیست.
خانم دکتر زمردی
ما نیک می دانیم که در حال حاضر چه مشکلات فراوانی در سر راه اجرا شدن طرح گرایش ها وجود دارد. اما نیک تر از این می دانیم که بسیاری از همین مشکلات مانند نبودن چهره های تخصصی برای تدریس مواد جدید درسی خود محصول به تعویق افتادن این طرح است. و باز هم نیک تر از این می دانیم که این طرح از اجرا شدن تا رسیدن به نتیجه ی نهایی چه بسا از یک نسل دانشجویان اولیه ی خود قربانی می گیرد. اینک در این برهه ی حساس ما آماده ایم اولین کسانی باشیم که این رسالت تاریخی را به عهده می گیرند.
با آرزوی توفیق روزافزون
دانشجویان رشته ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران
[توضیح: این نامه توسط جمعی از دانشجویان رشتهء زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران نوشته شده و به امضای عدهء زیادی از دانشجویان رسیده است. انجمن علمی دانشجویی در نگارش نامه دخالتی نداشته است و برای انعکاس این تقاضای دانشجویان و بحث در مورد آن، نامه، بدون هیچ دخل و تصرفی روی وبلاگ انجمن قرار داده شده است.]
